إِنَّا أَنْزَلْناهُ فی‏ لَیْلَةِ الْقَدْرِ***وَ ما أَدْراکَ ما لَیْلَةُ الْقَدْرِ***لَیْلَةُ الْقَدْرِ خَیْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ***تَنَزَّلُ الْمَلائِکَةُ وَ الرُّوحُ فیها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ کُلِّ أَمْرٍ***سَلامٌ هِیَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ

علم غیب در امام با وقایعی که بر امثال امام حسین افتاد چطور قابل جمع است؟

در اینکه چهارده معصوم علم غیب دارند هیچ شکی نیست ولی چرا امامان از علم غیب‌شان برای حفظ جان‌شان استفاده نکردند، مثلاً حضرت علی می‌دانستند ابن ملجم می‌خواهد ایشان را به شهادت برساند چرا به مسجد رفتند یا امامان دیگر مثل امام رضا که می‌دانستند آن غذا یا میوه آلوده به زهر هست چرا استفاده کردند؟!!

پاسخ)‌

نکته اول اینکه جز ذات باری تعالی که علمش بی‌حد است همه‌ی موجودات و مخلوقات علم‌شان محدود است و از خداست یعنی طوری نیست که به همه چیز عالم باشند، نخیر بعضی چیزها را نمی‌دانند و نمی‌توانیم بگوئیم امام که علم غیب دارد و ما هم قبول داریم علم غیب‌شان از خودشان است یا بی‌حد است! نخیر، علم‌شان محدود است و در آن حدی که خداوند اجازه بدهد و اذن خدا باشد و صلاح باشد. به عبارت دیگر ائمه علیهم السلام علم‌شان علم شأنی است اگر بخواهند بدانند می‌توانند بدانند ان شائوا علموا و ان شائوا علّموا و به ایشان یاد داده می‌شود و یا إن شائوا اعلموا یا اینکه اگر بخواهند بدانند به ایشان اعلام می‌شود و هر سه واژه را در عبارت داریم. پس اینطور نیست که ائمه علم شان فعلی باشد اگر صلاح باشد و بخواهند پشت پرده را نگاه کنند می‌توانند بدانند ولی خیلی از موارد صلاح نیست که پشت پرده را نگاه کنند چون مسئله امتحان است، در امتحان نمی‌شود که انسان بخواهد پاسخ‌ سؤالات را ببیند و بعد بخواهد امتحان بدهد! ائمه هم می‌دانند اینجا جای امتحان است و صلاح نیست که بدانند. آیا امیرالمؤمنین در لیلة المبیت که جای پیامبر خوابید و جانش را در کف دست گرفت هر لحظه ممکن بود به سرش بریزند و قطعه قطعه‌اش کنند می‌دانست که برایش اتفاقی نمی‌افتد؟! نخیر نمی‌ دانست، فقط از پیامبر پرسید من اگر جای شما بخوابم شما به سلامت خواهید بود؟ پیامبر فرمود بله و گفت من باکی ندارم، اگر میدانست که هنر نکرده بود، کاری نکرده بود.
خداوند به جبرئیل و میکائیل مباهات می‌کرد به خاطر کار علی بن ابیطالب سلام اله علیه، آیا ابراهیم می‌دانست ذبح فرزندش حقیقت دارد و حقیقت ندارد امتحان است؟ نه ابراهیم می‌دانست و نه اسماعیل، اگر می‌دانست که کاری نکرده بودند فیلم بازی کرده بودند! هیچ کدام نمی‌دانستند. زمانی دانستند که خطاب آمد فَلَمَّا أَسْلَما وَ تَلَّهُ لِلْجَبينِ وَ نادَيْناهُ أَنْ يا إِبْراهيمُ قَدْ صَدَّقْتَ الرُّؤْيا آنجا فهمیدند که قضیه ذبح نبوده بلکه امتحان بوده. آیا حضرت ابراهیم می‌دانست که فرزندش یوسف در چند قدمی خودش در چاه کنعان بوده؟ اگر اینطور بود که نیاز به قصه و گریه نبود، چرا نرفت سراغش؟ همین حضرت یعقوب که وقتی امتحان تمام شد بوی پیراهنش را از مصر استشمام کرد چند صد کیلومتر استشمام کرد، موقعی که امتحان تمام شد از آنجا بوی پیراهنش را استشمام کرد

ز مصرش بوی پیراهن شنیدی  //  چرا در چاه کنعانش ندیدی
بگفت احوال ما برق جهان است است  //  گهی پیدا و دیگر گه نهان است
گهی بر طارم اعلا نشینیم  //  گهی تا پیش پای خود نبینیم

این یک نکته شد که کسی ادعا نمی‌کند که ائمه علیهم السلام یا هر مخلوق دیگری علم‌شان علم ذاتی و بی‌حد است، بلکه علم شان محدود است و اگر صلاح نباشد پشت پرده را نگاه کنند نگاه نمی‌کنند و در بحث مرگ هم ظاهراً صلاح نیست کسی بخواهد پشت پرده‌ی خودش را نگاه کند لذا خدا همین امر را مکتوم داشته بر بندگان خودش. این یک نکته که نمی‌دانستند، اجمالاً پیامبر به ایشان خبر داده بود ولی نمی‌دانستند کی و کجا؟ همان شب هم حضرت اضطراب داشتند که اتفاق می‌افتد.

س) باز این سؤال پیش می‌آید در خصوص وجود مقدس حضرت امام حسین علیه السلام إن الله شاء أن یراک قتیلا حضرت امام حسین می‌دانسته
ج) آن هم جبری در کار نبوده و مشیت تکوینی نبود، حتی مشیت تشریعی واجب که نبود که خدا واجب کرده باشد برایش، باز اختیار داشت که برود و نرود، اگر نمی‌رفت که شهید نمی‌شد. این که اجمالاً می‌دانست و خبر داده بودند که این اتفاق خواهد افتاد اما این خبر حالا آیا جزء اخبار لوح محفوظ بود یا لوح محفوظ و اثبات، آیا تغییر می‌کرد چنانچه خود امام حسین علیه السلام مرتب این آیه را تکرار می‌کرد إن الله کل یوم هو فی شأن،‌ چه بسا این خبر تغییر کرد و خبر دیگری به جایش نشست، این سرنوشت عوض شد.
س) ضمن اینکه اختیار داشتند برای رفتن یا نرفتن
ج) بله،‌حتی روز عاشورا هم امام حسین می‌توانست تسلیم عبید الله بن زیاد شود و بحث شهادت منتفی می‌شد

این نکته اول که کسی ادعا نمی‌کند که ائمه علیهم السلام یا غیر خداوند متعال علم شان علم ذاتی و بی‌حد است، در جایی که مصلحت باشد و اراده کنند که پشت پرده‌ی غیب را نگاه کنند می‌توانند ان شائوا علموا، اگر بخواهند نگاه می‌کنند و آنجایی که مصلحت نباشد و رضای خدا نباشد چون رضای اهل‌بیت علیهم السلام عین رضای خداست، آنچه خدا بخواهد آنها اراده می‌کنند اگر مصلحت نباشد و خدا نخواهد که اینها پشت پرده را نگاه کنند نگاه نمی‌کنند در نتیجه خبر ندارند.
نکته دوم این است کسی که عالم به علم غیب است تکلیفش مثل بقیه مردم است، امیرالمؤمنین، امام حسین و امام رضا علیهم السلام و پیامبر مکلف‌اند مثل بقیه مردم ظاهر کنند بر اساس آن علوم ظاهری و علوم شرعی عمل کنند نه علوم باطنی و غیبی، آنها تکلیف‌شان این بوده که به ظواهر شرع عمل کنند نه علم غیب، یعنی علم غیب برای اینها هیچ تکلیفی نمی‌آورد، یعنی ما باید در چارچوب علم غیب عمل کنیم.
نکته بعد اینکه علم غیب هیچ تأثیری در روند حوادث نداشت، چون کسی که خبر داشت فلان اتفاق خواهد افتاد این را هم خبر داشت که اراده و فاعلیت او هیچ تأثیری در روند آن حادثه ندارد و آن حادثه کار خودش را می‌کند چون علل و اسبابی که آن حادثه را به وجود می‌آورد یکی از آنها اراده‌ی این شخص نیست که اگر اراده کرد هست و اگر اراده‌اش جز آن علل و اسباب بود اراده می‌کرد که اتفاق نیفتد، اتفاق نمی‌افتاد ولی خبر دارد که اراده‌ی او تأثیری در این پدیده ندارد مثل مهندسی که روند کاری کارخانه را کاملاً عالم است علم دارد که این کارخانه چطور کار می‌کند، این را هم علم دارد که علم او و اراده‌ی او هیچ تأثیری در روند کار ندارد کارخانه کار خودش را می‌کند چه باشد و چه نباشد، این را هم معصوم می‌داند که علمش هیچ تأثیری در روند حادثه ندارد و لذا نمی‌تواند کاری کند که اراده‌اش جزء آن علل و اسباب بود می‌توانست جابجا کند.
مطلب بعد اینکه از خود فرمایشات اهل‌بیت علیهم السلام مثل امام رضا که ایشان مثال زدند، ما در تاریخ می‌خوانیم امام رضا علیه السلام در اباصلت هروی فرمودند من می‌روم پیش این مرد، احتمال می‌داد حضرت را شهید کنند، چون قبلش فضل بن سهل را مأمون کشته بود و با شرایطی سیاسی که پیش آمده بود امام احتمال قوی می‌داد که ممکن است او را هم به شهادت برساند ولی آیا همین امروز است؟! جزئیاتش مشخص نبود لذا گفت من می‌روم وقتی برگشتم اگر عبا به سر کشیدم بدان مسموم شدم وگر نه نشدم، یعنی اینکه من نمی‌دانم چه اتفاقی خواهد افتاد. اگر مسموم شده باشد عبا به سر می‌کشم. نسبت به امام حسین همینطور دارم، بارها داریم که امام حسین علیه السلام فرمود خداوند هر روز در یک شأنی است چه بسا فردا اوضاع عوض شود، گفتند کوفه از دست رفته فرمودند ان الله کل یوم هو فی شأن دیروز دست ماست و امروز از دست ما رفته و ممکن است فردا باز به دست ما بیاید! نمی‌شود.
نکته‌ای که اینجا وجود دارد این است که ما گاهی این ذوات مقدس را به جای خدا می‌نشانیم و فکر می‌کنیم همان صفاتی که خدا دارد اینها هم دارند، بله اینها علم غیب و علم لدنی دارند، هر آنچه بخواهند می‌دانند و این علم هم از طرف خداوند به ایشان افاضه شده  و حتی می‌توانند از قلب انسان‌ها خبر بدهند، از ذهن انسان‌ها خبر بدهند، از حادثه‌ای که بناست یک میلیون سال دیگر رخ بدهد با همه‌ی جزئیاتش خبر بدهند، همه اینها درست! ولی همه‌ی اینها علمی است که از خدا گرفتند و چون و رضا و اراده‌شان هضم و حل در اراده‌ی خداست چیزی را اراده می‌کنند بدانند که خدا بخواهد، آنجایی که خدا نخواهد اینها هم اراده نخواهند کرد، همان آیه آخر سوره مبارکه لقمان است.
بنابراین امیرالمؤمنین علیه السلام آن شب اطلاع کامل و تفصیلی نداشت که چه اتفاقی خواهد افتاد، یک احتمال می‌داد و بر حسب همان احتمال هم مطالبی فرمود نسبت به ابن ملجم هم فرموده بود اما چه بسا که بلا رخ بدهد و این عوض شود و اتفاق دیگری بیفتد و ثانیاً اینکه امشب یا شب دیگر است آیا خداوند اراده‌ی دیگری کرده یا نه؟ یمه الله ما یشاء و یثبت و عنده ام الشتا خداوند مرتب محو و اثبات می‌کند چه بسا همان جا محو و اثبات می‌شد، چه بسا ابن ملجد یک مرتبه تصمیم می‌گرفت از اراده‌اش برگردد، مجبور نبود که صد در صد این کار را انجام بدهد.
خلاصه عرض این شد ضمن اینکه قبول داریم ائمه علیهم السلام علم غیب داشتند منتهی به این شکلی که عرض کردیم ذاتی نه بلکه از خدا داشتند، اما این را هم می‌دانستند علم‌شان تأثیری در آن حادثه ندارد و تکلیفی هم در قبال آن علم نداشتند و بسیاری از موارد هم اجمالاً می‌دانستند و تفصیلاً نمی‌دانستند، اگر می‌خواستند تفصیلاً بدانند می‌ دانستند ولی چون صلاح نبود علم تفصیلی پیدا نکردند.

بازنشر از برنامه پرسمان اعتقادی رادیو معارف - ویرایش و پیاده سازی توسط پایگاه تخصصی ائمه اطهار

منبع:aemehathar.com

13 تیر 1396 | ارسال شده توسط: amin101 | دسته : پیشنهاد مدیر
برچسب ها:
مطالب مرتبط
تبلیغات


افزودن نظر:
نام:*
ايميل:
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
کد امنيتی: *
انتظار 12 جنبش سایبری 313 منتظر پاتوق forawakening مهدی بیا مدرسه علمیه سیادت فاطمیه مقاومت تاریک

این سایت وابسته به هیچ ارگان و سازمانی نمیباشد و توسط منتظران حضرت قائم(عج)مدیریت می شود

کپی برداری از مطالب (به جز محصولات صوتی تصویری) در جهت نشر فرهنگ اسلامی بلامانع است

کپی برداری از قالب و لوگو انجمن منتظران مهدی (عج) شرعا حرام است


Design : Goldis Web[Located:iran]
والسلام علی من اتبع المهدی ارواحنا فدا

تحلیل آمار سایت و وبلاگ